Een actie voor meer besef in het verkeer, Tegelijk heel goed voor rouwverwerking na het verlies van een partner, moeder, kind. Foto van “In de buurt” Zwolle, september 2018

Verlies – rouw – verwerking

Deze week hoorde ik van een indrukwekkend project. In Zwolle en Hellendoorn waren stoelen op het marktplein geplaatst, die de 65 verkeersdoden in 2017 in de provincie Overijssel vertegenwoordigden.
In de provincie Overijssel? Maar hoeveel is dat dan landelijk?
Zeshonderddertien in 2017, lees ik in de open data van het CBS op internet.
Een paar dagen geleden kwamen er door een dramatisch ongeval 4 kinderen bij het totaal tellen door een op hol geslagen wagentje van de kinderopvang.
Hoe overlééf je dàt??

Verdriet gaat er bij de ogen, de oren, bij al je zintuigen in. En gaat het er ooit nog uit? Groot verdriet blijft soms lang rondwaren.
Soms blijft het verdriet ook binnen, in toom gehouden door gedachten, overtuigingen of zwijgen (door jezelf of de omgeving). Jaren later kun je je afvragen of het er ooit nog uit wil. Maar het wil eruit. Alleen doet het dat op een bepaalde manier.
Je lichaam stuurt die manier. Je cellen en spieren roepen het uit.

Fasen van rouw
Er komen 5 elementen voor, die elkaar ook kunnen afwisselen. Ze kunnen optreden, weer afnemen en opnieuw optreden later in je leven als je verdriet opnieuw getriggerd wordt. Je kunt leren mee te bewegen met deze (nieuwe) cirkel van verwerking.

Ontkenning – het is niet gebeurd. Het kan niet waar zijn. Zometeen komt ze thuis. Niks aan de hand.
Protest – Je wil niet dat het waar is! Schuldigen aanwijzen.
Onderhandelen en vechten – Neiging te handelen, iets te doen om het anders te maken dan het is.
Depressie – Gevoel van machteloosheid. Je hoofd onder een kussen willen stoppen. Verdoving zoeken.
Aanvaarding – Er treedt een zeker rust in. Je besluit dat je nog een mooi leven wilt verder leiden bijvoorbeeld.

Deze fasen zie je niet alleen bij verlies van dierbaren. Ook bij verlies van relatie, baan, huisdier of lievelingsgereedschap. Echt. Mensen kunnen steeds weer zoeken naar hun lievelingsgereedschap als dat kwijt is, uit ontkenning.
Belangrijk is het om ruimte te maken voor rouw wanneer een persoon van wie je houdt verandert en door een ziekte of ongeluk niet meer is zoals je hem of haar kende.
Begeleiding bij rouw is samen zoeken naar wat nodig is in de fase waarin je zit. Ik zet soms ook letterlijk een lege stoel neer in de praktijk voor de overledene die zo gemist wordt.

Werk vooral mee als je kind een bordje eten op tafel zet voor de overleden vader. Ik heb een moeder meegemaakt wiens handen haar overleden kind nog wilde verschonen. Ze had die beweging zo vaak gemaakt. Ze kon daar niet ineens mee stoppen. Heel langzaam deed ze de beweging na, alsof het kind er nog lag. Het hielp haar dit te doen en ondertussen het verdriet te laten stromen.
Verliezen willen verwerkt worden.
Leven is daarna weer lichter, rijk en waardevol.

De fasen van het rouwproces zijn beschreven door psychiater Elisabeth Kübler Ross (1926-2004). Zij werkte veel met stervenden en rouw. De vijf onderdelen ervan worden vaak gebruikt om te herkennen en erkennen dat je aan het rouwen bent en dat het normaal is wat er gebeurt. Op deze website van de stichting Kübler Ross in Vlaanderen vind je mooie informatie over de fasen van rouw en manieren om ermee te werken.

Andrea Deckers Verlies rouw verwerking

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *